{"id":980,"date":"2023-03-29T00:00:20","date_gmt":"2023-03-28T21:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.urlahaber.net\/?p=980"},"modified":"2023-03-29T00:03:20","modified_gmt":"2023-03-28T21:03:20","slug":"1883-depremi-ve-urla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/1883-depremi-ve-urla\/","title":{"rendered":"1883 depremi ve Urla"},"content":{"rendered":"\n<p>Depremin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 15 Ekim 1883 tarihinde Urla kazas\u0131nda 3273\u2019\u00fc kasaba merkezinde olmak \u00fczere 4498 ev bulunmaktayd\u0131. Deprem, \u00f6\u011fleden sonra saat 16.00\u2019ya do\u011fru ya\u015fand\u0131. Y\u00f6n\u00fc kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru idi ve 15 saniye kadar s\u00fcrd\u00fc. Depremin merkezi, tamamen y\u0131k\u0131ma u\u011frayan yerlerden biri olan Reisdere k\u00f6y\u00fc idi. Ala\u00e7at\u0131\u2019ya yak\u0131n da\u011flar\u0131n alt\u0131ndan gelen deh\u015fet verici seslerin e\u015flik etti\u011fi bu \u015fiddetli deprem, \u00c7e\u015fme ve Urla aras\u0131nda yer alan k\u00f6ylerde neredeyse y\u0131k\u0131lmad\u0131k ve harap olmad\u0131k bina b\u0131rakmad\u0131. Ayr\u0131ca Karaburun\u2019daki bir k\u0131s\u0131m binalar ile Sak\u0131z Adas\u0131\u2019nda 1881 y\u0131l\u0131nda meydana gelen depremden kalan eski evler ve \u0130zmir\u2019deki baz\u0131 eski binalar da sars\u0131nt\u0131ya dayanamad\u0131lar. Bu afet, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00c7e\u015fme ve Urla\u2019n\u0131n tarihinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck deprem olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Depremin Yol A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Hasar ve Z\u00e2yiat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Resmi kay\u0131tlara g\u00f6re \u00c7e\u015fme kaza merkezinde 2314, k\u00f6ylerinde 3639 ev y\u0131k\u0131ld\u0131. Urla kazas\u0131 genelinde ise 200 ev y\u0131k\u0131ld\u0131. Deprem b\u00f6lgesinin tamam\u0131nda y\u0131k\u0131lan ev say\u0131s\u0131 6153\u2019\u00fc, a\u00e7\u0131kta kalanlar\u0131n toplam say\u0131s\u0131 ise 25.488\u2019i bulmaktayd\u0131. Y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n fazla olmas\u0131 hatta baz\u0131 k\u00f6ylerin ta\u015f y\u0131\u011f\u0131n\u0131 harabesine d\u00f6nmesi, depremin \u015fiddetli olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zellikle i\u00e7 k\u0131s\u0131mlarda bulunan k\u00f6ylerin yap\u0131lar\u0131nda kullan\u0131lan malzemeyle de \u00e7ok yak\u0131ndan alakal\u0131yd\u0131. Bu k\u00f6ylerdeki evlerin ta\u015ftan in\u015fa edilmesi ve har\u00e7 maddesi olarak \u00e7amur kullan\u0131lmas\u0131, yap\u0131lar\u0131n depremin \u015fiddetine kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6sterememesine sebep olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasar tespit raporuna g\u00f6re depremde hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin toplam say\u0131s\u0131 ise 59 idi. Bunlar\u0131n 57\u2019si \u00c7e\u015fme kazas\u0131 k\u00f6ylerine, 2\u2019si Urla kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 G\u00fclbah\u00e7e k\u00f6y\u00fcne aitti. Hastanelerde tedavi edilen yaral\u0131 say\u0131s\u0131 ise 169 idi. Ayr\u0131ca raporda durumlar\u0131 hastanede yatacak kadar a\u011f\u0131r olmayan, el ve ayaklar\u0131ndan yaralanm\u0131\u015f 40 ki\u015finin doktorlar taraf\u0131ndan tedavi edildikleri ve bir iki g\u00fcn i\u00e7inde sa\u011fl\u0131klar\u0131na kavu\u015ftuklar\u0131 belirtilmi\u015fti. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir alarm vazifesi g\u00f6ren \u00f6nc\u00fc sars\u0131nt\u0131lar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ve ana depremin insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun \u00fcz\u00fcm tar\u0131m\u0131yla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcz vaktinde meydana gelmesi, \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Depremzedelerin \u00e7o\u011fu canlar\u0131n\u0131 kurtarabildilerse de harabeye d\u00f6nen evlerinin yan\u0131 s\u0131ra k\u0131\u015f erzaklar\u0131 ile ge\u00e7im kaynaklar\u0131 olan ve kurutulmak \u00fczere serdikleri \u00fcz\u00fcmlerinin enkaz alt\u0131nda kalmas\u0131 sonucunda b\u00fcy\u00fck ekonomik kay\u0131plar ya\u015fad\u0131lar. Baz\u0131 yerlerde \u201cmal can\u0131n yongas\u0131d\u0131r\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hareket eden afetzedeler, hayatlar\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayarak e\u015fyalar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in enkaza girmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131larsa da can g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atan bu t\u00fcr giri\u015fimler, yetkililer taraf\u0131ndan enkazlar\u0131n etraf\u0131 muhafazaya al\u0131nmak suretiyle \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbul\u2019da \u0130ngilizce yay\u0131n yapan <em>The Eastern Ekspress<\/em> gazetesi muhabiriForton, deprem b\u00f6lgesini dola\u015fm\u0131\u015f ve Urla kaza merkezi ile k\u00f6ylerindeki hasar hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler vermi\u015ftir. Buna g\u00f6re Urla kazas\u0131n\u0131n merkezinde \u00f6len ya da yaralanan bulunmazken, 1 kilise ile az say\u0131da ev y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, 2 cami a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f ve 750 ev i\u00e7inde oturulamayacak dereceye gelmi\u015fti. Urla kazas\u0131nda en fazla tahrip olan yer, 350 eve sahip bir Rum k\u00f6y\u00fc olan G\u00fclbah\u00e7e idi. K\u00f6ydeki evlerin tamam\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ya da oturulamayacak derecede hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f, 3 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ve 30 ki\u015fi yaralanm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca \u00d6zbek, Sar\u0131 Abdallar, Denizli, Ku\u015f\u00e7ular, Kocadere, G\u00fcvendik, Devedere, Kocadere, Demirciler ve K\u0131z\u0131lca\u2019n\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu en az 14 k\u00f6yde evler b\u00fcy\u00fck hasar g\u00f6rerek oturulamaz hale geldi. Deprem s\u0131ras\u0131nda \u00c7e\u015fme kazas\u0131na, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Urla\u2019ya ba\u011fl\u0131 olan Ovac\u0131k, Zeytineli, Zeytinler, Birgi ve Kad\u0131ovac\u0131k k\u00f6yleri de ciddi miktarda hasar g\u00f6rd\u00fc. Depremde Ovac\u0131k\u2019ta 3, Zeytineli\u2019nde 7, Kad\u0131ovac\u0131k\u2019ta 2 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Ayr\u0131ca Ovac\u0131k\u2019ta 6, Zeytineli\u2019nde 5 ve Zeytinler\u2019de 3 ki\u015fi yaraland\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da yard\u0131m faaliyetlerine dair verilen tablodaki afetzede say\u0131lar\u0131, yerle\u015fim birimlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc maddi zarar hakk\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131 da bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Depremin Art\u00e7\u0131 Sars\u0131nt\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>15 Ekim depreminin art\u00e7\u0131 \u015foklar\u0131 \u00e7ok uzun bir s\u00fcre devam etti ve baz\u0131lar\u0131 hasara yol a\u00e7t\u0131. Art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lardan 22 Ekim\u2019de meydana geleni \u00c7e\u015fme ve Urla\u2019da birka\u00e7 evin, 29 Ekim\u2019de ya\u015fanan\u0131 Urla\u2019da 5 ev y\u0131k\u0131lmas\u0131na neden oldu. \u00d6zellikle depremden sonraki ilk \u00fc\u00e7 haftada \u00e7ok s\u0131k bir \u015fekilde ya\u015fanan art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar, Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerinden itibaren giderek seyrekle\u015fti ve Mart ay\u0131na kadar devam etti. Art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar\u0131n depremden sonraki ilk zamanlarda s\u0131kl\u0131kla ve \u015fiddetle meydana gelmesi, afetzede halk\u0131n uzun bir s\u00fcre korku i\u00e7inde ya\u015famas\u0131na sebep oldu. \u00d6yle ki evleri zarar g\u00f6rmeyen halk bile hissetti\u011fi korku ve endi\u015feyle devaml\u0131 surette sallanan evlerini terk ederek bir s\u00fcre a\u00e7\u0131k alanda kalmay\u0131 tercih ettiler.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Depremzedelere Yap\u0131lan Yard\u0131mlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6revlendirdi\u011fi yetkililer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla afetzedelere her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildiren d\u00f6nemin padi\u015fah\u0131 II. Abd\u00fclhamid, kendi hazinesinden 250000 kuru\u015f ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 ve \u0130stanbul\u2019dan peksimet, bisk\u00fcvi, \u00e7e\u015fitli erzak ve kereste gibi ayni yard\u0131mlar g\u00f6nderdi. Ayr\u0131ca \u0130stanbul, \u0130zmir, Midilli, Rodos ile yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 \u015fehirlerde yard\u0131m kampanyalar\u0131 d\u00fczenlendi. \u0130zmir\u2019de ya\u015fayan \u0130ngiliz t\u00fcccarlar da bir komite kurarak afetzedeler i\u00e7in yard\u0131m toplad\u0131lar. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra II. Abd\u00fclhamid\u2019in \u00f6nerisi ve te\u015fvikleri sonucunda \u0130stanbul\u2019daki b\u00fcy\u00fckel\u00e7i ve el\u00e7ilerin e\u015fleri bir komisyon kurarak afetzedeler yarar\u0131na konser ve kermes tertip ettiler, neticesinde 500.000 kuru\u015fun \u00fczerinde, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda bir yard\u0131m paras\u0131 toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bu paran\u0131n 50.000 kuru\u015fu Sultan II. Abd\u00fclhamid, 25.000 kuru\u015fu y\u00fcksek devlet g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan yap\u0131lan ba\u011f\u0131\u015flardan, geri kalan k\u0131sm\u0131 ise bilet sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edilmi\u015fti. Ayr\u0131ca Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, Ayd\u0131n ve Cezayir-i Bahr-i Sef\u00eed Valilikleri Midilli Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ile \u0130ngiliz ve Yunan h\u00fck\u00fcmetleri deprem b\u00f6lgesine acil olarak ayni yard\u0131mlar g\u00f6nderdiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Padi\u015fah taraf\u0131ndan ihsan edilen paralar afetzedelere e\u015fit bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde depremzedelerin her birine konser has\u0131lat\u0131ndan 60, kermes has\u0131lat\u0131ndan 40 kuru\u015f verildi. Bu etkinliklerden elde edilen paralar\u0131n k\u00f6ylerde da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aile say\u0131s\u0131, depremin buralardaki etkisi hususunda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131sacas\u0131 15 Ekim 1883 depremi, \u0130zmir\u2019in \u00c7e\u015fme ve Urla kazalar\u0131nda onlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine, bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcn harap olmas\u0131na, binlerce evin y\u0131k\u0131lmas\u0131na, on binlerce afetzedenin evsiz kalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f, her iki kazan\u0131n sosyo-ekonomik tarihini derinden etkilemi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda \u00c7e\u015fme ve Urla\u2019n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck deprem olarak tarihte yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>*Do\u00e7. Dr. Selahattin Sat\u0131lm\u0131\u015f, Aksaray \u00dcniversitesi Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi, <a href=\"mailto:selahattin@aksaray.edu.tr\">selahattin@aksaray.edu.tr<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>**Bu yaz\u0131, yazar taraf\u0131ndan <em>History Studies<\/em> dergisinde yay\u0131nlanan \u201cOsmanl\u0131&#8217;da Bir Afet Y\u00f6netimi \u00d6rne\u011fi: 1883 \u00c7e\u015fme ve Urla Depremi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinden \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-768x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-981\" srcset=\"https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-768x1024.jpeg 768w, https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-225x300.jpeg 225w, https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-1152x1536.jpeg 1152w, https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-250x333.jpeg 250w, https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis-950x1267.jpeg 950w, https:\/\/www.urlahaber.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Doc.-Dr.-Selahattin-Satilmis.jpeg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Depremin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 15 Ekim 1883 tarihinde Urla kazas\u0131nda 3273\u2019\u00fc kasaba merkezinde olmak \u00fczere 4498 ev bulunmaktayd\u0131. Deprem, \u00f6\u011fleden sonra saat 16.00\u2019ya do\u011fru ya\u015fand\u0131. Y\u00f6n\u00fc kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru idi ve 15 saniye kadar s\u00fcrd\u00fc. Depremin merkezi, tamamen y\u0131k\u0131ma u\u011frayan yerlerden biri olan Reisdere k\u00f6y\u00fc idi. Ala\u00e7at\u0131\u2019ya yak\u0131n da\u011flar\u0131n alt\u0131ndan gelen deh\u015fet verici seslerin e\u015flik etti\u011fi bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,21],"tags":[114,113,41],"class_list":["post-980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem","tag-deprem","tag-selahattin-satilmis","tag-urla"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=980"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":984,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions\/984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}