Oktay Has\u0131rc\u0131 yazd\u0131:<\/p>\n\n\n\n
29 Ekim 1923 sabah\u0131\u2026
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti yeni do\u011fmu\u015ftu. N\u00fcfus 13 milyondu; bunun 11 milyonu k\u00f6ylerde ya\u015f\u0131yordu.
40 bin k\u00f6y\u00fcn 37 bininde okul yoktu, postane yoktu, d\u00fckk\u00e2n yoktu.
30 bin k\u00f6yde \u2014 yani her d\u00f6rt k\u00f6yden birinde \u2014 cami bile yoktu.<\/p>\n\n\n\n
Trakt\u00f6r say\u0131s\u0131 s\u0131f\u0131rd\u0131, bi\u00e7erd\u00f6ver s\u0131f\u0131rd\u0131.
Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00fcretimi yoktu, \u015feker \u00fcretimi yoktu.
Ekmeklik un bile ithaldi, pirin\u00e7 ithaldi.
T\u00fcm \u00fclkede yaln\u0131zca 5 bin hektar alan sulanabiliyordu.
5 bin k\u00f6yde s\u0131\u011f\u0131r vebas\u0131 vard\u0131; hayvanlar k\u0131r\u0131l\u0131yor, insanlar k\u0131r\u0131l\u0131yordu.
Bir milyon ki\u015fi frengiliydi, iki milyon ki\u015fi s\u0131tmal\u0131yd\u0131, \u00fc\u00e7 milyon ki\u015fi trahomluydu.
Bug\u00fcn gen\u00e7lerimiz \u201ctrahom nedir?\u201d diye internete bakmak zorunda kal\u0131yor. O zamanlar \u00fc\u00e7 milyon insan bu hastal\u0131kla ya\u015f\u0131yordu.
Verem, tif\u00fcs, tifo salg\u0131nlar\u0131 vard\u0131. Bitten kurtulam\u0131yorduk.
Bebek \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fczde 40\u2019\u0131n \u00fczerindeydi.
D\u00fcnyaya gelen her iki bebekten biri \u00f6l\u00fcyordu.
Anne \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fczde 18\u2019di.
Ortalama \u00f6m\u00fcr 40\u201341 ya\u015f civar\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkede sadece 337 doktor, 60 eczane, 8 di\u015f hekimi ve 4 hem\u015fire vard\u0131.
40 bin k\u00f6y\u00fcn yaln\u0131zca 136\u2019s\u0131nda ebe bulunuyordu.
Konutlar\u0131n \u00e7o\u011fu y\u0131k\u0131kt\u0131; 115 bin hasarl\u0131 bina, 12 bin tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6y\u2026
K\u0131sacas\u0131 \u00fclke yeniden in\u015fa edilmeliydi.
Kiremit bile ithaldi.
Limanlar, madenler, demiryollar\u0131 yabanc\u0131lara aitti.
Demiryollar\u0131n\u0131n bir metresi bile bize ait de\u011fildi.
Toplam sermayenin yaln\u0131zca %15\u2019i T\u00fcrklere aitti.<\/p>\n\n\n\n
Osmanl\u0131\u2019dan kalan sadece d\u00f6rt fabrika vard\u0131: Hereke \u0130pek, Feshane Y\u00fcn, Bak\u0131rk\u00f6y Bez ve Beykoz Deri.
Sanayideki i\u015fletmelerin %96\u2019s\u0131nda motor yoktu.
12\u2019den fazla i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran sadece 280 i\u015f yeri vard\u0131; bunlar\u0131n 250\u2019si yabanc\u0131lar\u0131n elindeydi.
Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen mill\u00ee gelir 45 dolard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Elektrik yaln\u0131zca \u0130stanbul, \u0130zmir ve Tarsus\u2019ta vard\u0131 \u2014 o da y\u0131lda 50 kilovat \u00fcretimle.
Yani neredeyse karanl\u0131ktayd\u0131k.
D\u00f6rt mevsim kullan\u0131labilir kara yolu yoktu.
T\u00fcm \u00fclkede otomobil say\u0131s\u0131 1490\u2019d\u0131.
Sadece d\u00f6rt \u015fehirde \u00f6zel otomobil vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00dcstelik \u00fcst\u00fcne m\u00fcbadeleyle gelen 400 bin insan vard\u0131.
Yanlar\u0131nda para yok, i\u015f yok, ev yok\u2026
\u00c7o\u011fu hastayd\u0131, gelen her iki \u00e7ocuktan biri yollarda hayat\u0131n\u0131 kaybetti.
\u00c7a\u011f d\u0131\u015f\u0131 bir yoksulluktu bu.<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131n insandan say\u0131lm\u0131yordu.
E\u011fitim hakk\u0131, meslek edinme hakk\u0131, bo\u015fanma hakk\u0131, miras hakk\u0131 yoktu.
Se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 yoktu.
Do\u011fum izni, e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 yoktu.
K\u00fcrtaj hakk\u0131, gebeli\u011fi \u00f6nleme hakk\u0131, k\u0131zl\u0131k soyad\u0131n\u0131 kullanma hakk\u0131 yoktu.<\/p>\n\n\n\n
Tiyatro yoktu, m\u00fczik yoktu, resim, heykel, spor yoktu.
Arkeolojik eserler trenlerle Avrupa\u2019ya \u201chediye\u201d olarak g\u00f6nderiliyordu.
Saat bile her yerde farkl\u0131yd\u0131; g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re hesaplan\u0131yor, kimin hangi saati esas ald\u0131\u011f\u0131 belli olmuyordu.
Hicri takvim kullanan da vard\u0131, Rumi takvim kullanan da.
K\u0131sacas\u0131 herkes farkl\u0131 zamanda ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Dirhem, okka, ar\u015f\u0131n, kula\u00e7, fersah gibi \u00f6l\u00e7\u00fcler kullan\u0131l\u0131yordu; d\u00fcnyan\u0131n gerisindeydik.
Dilimiz Arap\u00e7a, Fars\u00e7a ve Frans\u0131zca kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yd\u0131.
Arap alfabesiyle T\u00fcrk\u00e7e yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, sesli\u2013sessiz harfleri birbirine uyduram\u0131yorduk.
\u201cBir gecede harf devrimi yap\u0131ld\u0131\u201d deniyor ama o zamana kadar bas\u0131lan toplam kitap say\u0131s\u0131 sadece 417 idi!
Oysa Avrupa\u2019da 150 y\u0131lda 2,5 milyon farkl\u0131 kitap bas\u0131lm\u0131\u015f, 5 milyar adet sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Gazete sadece \u0130stanbul ve \u0130zmir\u2019de vard\u0131.
Erkeklerin sadece %7\u2019si, kad\u0131nlar\u0131n ise binde 4\u2019\u00fc okuma yazma biliyordu.
\u00c7ocuklar\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc okula gitmiyordu.
T\u00fcm \u00fclkede sadece 4.894 ilkokul, 72 ortaokul ve 23 lise vard\u0131.
Ba\u015fkent Ankara\u2019da yaln\u0131zca 2 lise bulunuyordu.
T\u00fcm liselerde toplam \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 2.330\u2019du.
\u00d6\u011fretmenlerin \u00fc\u00e7te birinin \u00f6\u011fretmenlik e\u011fitimi yoktu.
T\u00fcm \u00fclkede yaln\u0131zca bir \u00fcniversite vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Medreselerde T\u00fcrk\u00e7e yasakt\u0131.
Din ad\u0131 alt\u0131nda hurafeler \u00fcretiliyor, toplum karanl\u0131kta tutuluyordu.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fte Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, b\u00f6yle bir tabloyla devrald\u0131 bu \u00fclkeyi.
30 Ekim 1923 sabah\u0131, Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan hemen sonra, kendi el yaz\u0131s\u0131yla \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019ye bir mektup yazd\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBize geri, bor\u00e7lu ve hastal\u0131kl\u0131 bir vatan miras kald\u0131.
Yoksul ve esir \u00fclkelere \u00f6rnek olaca\u011f\u0131z.
Kaderin bizim ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131za y\u00fckledi\u011fi g\u00f6rev budur.
\u00d6zg\u00fcr bir toplum olu\u015fturmak, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fmak zorunday\u0131z.
Bu g\u00f6revin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onurunu seninle payla\u015fmak istedim.
Allah yard\u0131mc\u0131m\u0131z olsun.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Cumhuriyet bir devrimdir.
Bir mucizedir.
Ve o mucizeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Bu anlatt\u0131klar\u0131m asl\u0131nda hepimizin az \u00e7ok bildi\u011fi ger\u00e7ekler.
Ama 10 Kas\u0131m\u2019da sadece anmak yetmez; anlamam\u0131z, anlatmam\u0131z gerekir.
Kimi and\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, kime \u015f\u00fckran bor\u00e7lu oldu\u011fumuzu, neden Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn izinde y\u00fcr\u00fcmemiz gerekti\u011fini yeniden hat\u0131rlamam\u0131z gerekir.<\/p>\n\n\n\n
87 y\u0131l \u00f6nce kaybetti\u011fimiz Ulu \u00d6nder Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fc,
Bize bir vatan, bir gelecek b\u0131rakan b\u00fcy\u00fck liderimizi bir kez daha sayg\u0131, minnet ve rahmetle an\u0131yorum.
\u00d6n\u00fcnde sayg\u0131yla e\u011filiyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Oktay Has\u0131rc\u0131 yazd\u0131: 29 Ekim 1923 sabah\u0131\u2026T\u00fcrkiye Cumhuriyeti yeni do\u011fmu\u015ftu. N\u00fcfus 13 milyondu; bunun 11 milyonu k\u00f6ylerde ya\u015f\u0131yordu.40 bin k\u00f6y\u00fcn 37 bininde okul yoktu, postane yoktu, d\u00fckk\u00e2n yoktu.30 bin k\u00f6yde \u2014 yani her d\u00f6rt k\u00f6yden birinde \u2014 cami bile yoktu. Trakt\u00f6r say\u0131s\u0131 s\u0131f\u0131rd\u0131, bi\u00e7erd\u00f6ver s\u0131f\u0131rd\u0131.Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00fcretimi yoktu, \u015feker \u00fcretimi yoktu.Ekmeklik un bile ithaldi, pirin\u00e7 ithaldi.T\u00fcm […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2541,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,21,19],"tags":[238],"class_list":["post-2540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem","category-siyaset","tag-oktay-hasirci"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2542,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions\/2542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.urlahaber.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}